Sos Mentsuyu (めんつゆ), czasem nazywany Tsuyu (つゆ), można dosłownie przetłumaczyć jako „sos do makaronu” i jak sama nazwa wskazuje jego główne zastosowanie to przyprawianie dań z makaronem, takich jak soba, udon i somen. Dodatek ten jest jednak obecnie stosowany również przy wielu innych daniach, nie tylko tych z makaronem. Jest bardzo wszechstronny i dobrze komponuje się z wieloma potrawami, którym nadaje typowy dla Japonii rybno-słony smak dzięki bogatej zawartości umami (czyli japońskiego piątego smaku). W sklepach z żywnością azjatycką można kupić gotowy sos Mentsuyu, którego zastosowanie jest co prawda wygodne, jednak zazwyczaj gotowe roztwory zawierają sporo konserwantów. Przygotowanie Mentsuyu jest tak proste, że z powodzeniem można wykonać go samemu.
Z czego robi się Mentsuyu
Sos Mentsuyu to roztwór na bazie sosu sojowego, który zwykle miesza się z mirinem (słodkie sake), sake do gotowania, cukrem i wywarem dashi. Najlepiej używać domowego dashi (kliknij, by dowiedzieć się więcej na temat japońskiego bulionu dashi i jego rodzajów: Dashi (だし, 出汁) – japoński wywar „do wszystkiego”), ewentualnie można je zastąpić używając dashi instant. Weganie zamiast rybnego dashi mogą użyć wywaru z grzybów shiitake lub kombu. Przed podaniem Mentsuyu często jest doprawiane szalotką i imbirem. Można również dodać liść shiso lub myoga (japoński imbir), jeśli uda się je znaleźć w azjatyckim supermarkecie. Warto przygotować większą ilość domowego Mentsuyu, ponieważ bardzo przydaje się przy wielu daniach kuchni japońskiej, szczególnie latem!
Rodzaje Mentsuyu
Sos Mentsuyu podzielić można na dwa rodzaje: prosty i skoncentrowany. Pierwszy wariant ma łagodniejszy smak, jest mniej słony niż jego skoncentrowany odpowiednik i może być stosowany bez rozcieńczania. Natomiast skoncentrowany roztwór ma intensywny, mocny smak i wymaga rozcieńczenia wodą.
W zależności od sposobu wykorzystania wyróżnić można tzw. Kaketsuyu (かけつゆ) –który stanowić może np. bazę do zupy z makaronem udon (sosem polewa się gorącą zupę) oraz Tsuketsuyu (つけつゆ) – do maczania makaronów, np. zaru soba lub somen lub do maczania tempury.
Wszechstronne zastosowanie
Jak już wspominałam, najbardziej powszechnym zastosowaniem Mentsuyu, jest wzmocnienie smaku różnych dań z makaronem, np. soba, udon czy somen. Oto inne przykłady zastosowania Mentsuyu to między innymi: sos do maczania do tempury, dodatek do tamagoyaki (japońskiego rolowanego omleta), przyprawa do takkomi-gohan, marynowanie jajek na twardo (wystarczy zanurzyć jajka na twardo w marynacie na noc), przyprawa do dania oyakodon (miska ryżu z kurczakiem i jajkami), sos do sashimi.
Wypróbuj Mentsuyu jako dodatek do makaronu somen na zimno:
Mentsuyu (めんつゆ) – sos do maczania makaronu
Składniki:
- 80 ml sake
- 90 ml mirinu
- 160 ml sosu sojowego
- 1 niewielki kawałek kombu (suszone wodorosty)
- 1 szklanka katsuobushi – suszone płatki bonito (dla wegetarian/wegan można pominąć lub zastąpić 2 suszonymi grzybami shiitake)
Przygotowanie:
- W niewielkim garnku wymieszaj sos sojowy, mirin i sake, a następnie dodaj kombu i katsuobushi.
- Wszystkie składniku zagotuj, po czym zmniejsz ogień i gotuj na małym ogniu około 5 minut. Po tym czasie wyłącz i odczekaj, az sos ostygnie.
- Odcedź sos na przez sitko.
- Gotowy sos możesz przechowywać w lodówce przez kilka dni (lub zamrozić) i rozcieńczać z wodą przed użyciem.
Porady:
- Roztwór rozcieńczaj w proporcjach zależnych od upodobań. Ja stosuję sos w proporcjach mniej więcej 1:2 do 1:4 ilości skoncentrowanego sosu i wody.
