Japońskie Donburi (丼)
Donburi (丼) oznacza po japońsku „miskę”, ale jest to również ogólne określenie na „danie na misce ryżu”. Uściślając: miska nazywa się donburi-bachi (丼鉢), a pożywienie nazywa się donburi-mono (丼物). Istnieje nieskończenie wiele odmian tego japońskiego przysmaku. Do przygotowania donburi wykorzystać można większość dostępnych składników, jak ryby i owoce morza, mięsa, warzywa, jajka. Wszystkie te wariacje łączy jedno: niezależnie od wybranych składników, donburi zawsze podawane jest na misce gorącego ryżu. Istotnym dodatkiem jest sos, który różni się w zależności od rodzaju dania oraz regionu. Typowy sos może składać się z bulionu dashi przyprawionego sosem sojowym, mirinem, sake czy cukrem.
Miski ryżowe Donburi to kwintesencja japońskiego szybkiego posiłku. Ten rodzaj dań zyskał na znaczeniu pod koniec XIX i na początku XX wieku. Były to sycące, szybkie, przenośne posiłki – idealne dla szybko rozwijającej się i modernizującej się siły roboczej. Z biegiem czasu w Japonii rozwinęło się wiele sieci fast foodów specjalizujące się w donburi. Często zamówienia oraz płatności dokonuje się pośrednictwem automatu, natomiast danie odbiera się przy kasie. Nic dziwnego, że to szybkie danie stało się tak popularnym wyborem szybkiego posiłku wśród wielu pracowników biurowych. Donburi jest również popularnym daniem przygotowywanym w domu, a czasem również serwowany w izakayach czy restauracjach (np. w formie zestawu teishoku).
Do najpoluparniejszych dań donburi zaliczyć można:
Gyudon (牛丼)
Gyudon dosłownie oznacza „miskę wołową”. Jest to japońskie danie składające się z miski ryżu z wołowiną i cebulą gotowanych na wolnym ogniu w zaprawie na bazie sosu sojowego, mirinu, sake i cukru. Gyudon często zawiera również makaron shirataki, a czasem jest zwieńczony surowym jajkiem lub miękkim jajkiem w koszulce (onsen tamago).
Kliknij po przepis: Gyūdon (牛丼) – ryż z wołowiną na słodko
Oyakodon (親子丼)
Oyakodon składa się z gotowanego kurczaka, jajka i pokrojonej szalotki podawanych na dużej misce ryżu. Kurczak jest również czasami zastępowany wołowiną lub wieprzowiną w odmianie określanej jako Tanindon (他人 丼). Oyakodon oznacza „miska dla rodziców i dzieci”. Jest zrobiony z posiekanych ud z kurczaka i zwieńczony gotowanym na parze jajkiem i dodatkiem pokrojonej w plasterki szalotki. Tamagodon to danie oznaczające „miskę z jajkiem”, jest bezmięsną wersją oyakodon i zazwyczaj zawiera jajka i cebulę, czasem też grzyby shiitake. Jeszcze inna warjacja to Konohadon (木の葉丼) gdzie zamiast kurczaka używa się plasterków kamaboko. Ta odmiana popularna jest w rejonie Kansai.
Kliknij po przepis: Oyakodon (親子丼) – „rodzic i dziecko”, czyli kurczak z jajkiem
Butadon (豚 丼)
Butadon to danie przyrządzane z wieprzowiny zamiast wołowiny w lekko słodkim sosie. Butadon pochodzi z Hokkaido, ale obecnie cieszy się popularnością w całej Japonii.
Tekkadon (鉄火丼)
Tekkadon składa się z cienko pokrojonego surowego tuńczyka na ryżu. Pikantny tekkadon jest przygotowywany z czegoś, co może być mieszanką pikantnych składników, pikantnego sosu pomarańczowego lub obu (zwykle zawiera dymkę).
Tofudon (豆腐丼)
Tofudon to wegetariańska wersja donburi. Jak sama nazwa wskazuje głównym składnikiem dania jest tofu, które może być przyrządzone na wiele różnych sposobów.
Mapo Tofu (麻婆豆腐)
Mapo tofu to popularne danie chińskie z prowincji Syczuan. Klasyczny przepis składa się głównie z jedwabistego tofu, mielonej wieprzowiny lub wołowiny, pasty ze sfermentowanej soi (doubanjiang). W Japonii mapo tofu nazywa się mabo dofu i jest zapisywane jako 麻婆豆腐 lub マーボー豆腐.
Jest to jedna z bardzo popularnych chińskich potraw w Japonii. Tofu gotowane jest w pikantnym i oleistym sosie na bazie chili i fasoli, który nadaje potrawie piękny, jaskrawoczerwony kolor. Tak charakterystycznie przyprawione tofu bardzo dobrze komponuje się z gotowanym ryżem.
Kliknij po przepis: Mapo Tofu (麻婆豆腐) – syczuańskie smaki na japońskim stole
Kaisendon (海鮮 丼)
Kaisendon ta specjalność Hokkaido obejmuje owoce morza, takie jak ebi (krewetki), ikura (ikra łososia) i różne rodzaje sashimi. składa się z cienko pokrojonego sashimi na ryżu. Można również włączyć ikrę rybną.
Unadon (鰻 丼)
Unadon (鰻 丼, skrót od unagi + donburi, „miska węgorza”) to potrawa, która zyskała populadność w późnym okresie Edo, w erze Bunka (1804–1818) i jest uważana za jeden z pierwszych rodzajów donburi. Składa się z dużej miski typu donburi wypełnionej białym ryżem gotowanym na parze i zwieńczonej filetami węgorza (unagi) grillowanymi w stylu zwanym kabayaki, podobnym do teriyaki. Filety glazuruje się słodzonym sosem sojowym, zwanym tara i karmelizuje, najlepiej nad ogniem na węglu drzewnym.
Tendon (天丼)
Tendon składa się z tempury, czyli warzyw i owoców moża smażonych w głębokim tłuszczu, podanych na misce ryżu. Nazwa jest skrótem od słowa tempura (天ぷら lub 天麩羅) i donburi (丼). Ciekawy wariant tego dania to znacznie mniej spotykany Tentamadon (天玉丼). Głównym składnikiem jest gotowana na wolnym ogniu z ubitym jajkiem, a następnie posypana ryżem tempura.
Soborodon (そぼろ丼)
Soborodon składa się z mielonej wołowiny lub kurczaka, jajka i grochu. Kontrastowe kolory tych trzech składników nadają potrawie ciekawy wygląd. Danie to często jest nazywane Sanshoku Soborodon (三色そぼろ丼) czyli trójkolorowy Soborodon.
Kliknij po przepis: Sanshoku Soboro Don (三色そぼろ丼) – trójkolorowe donburi z wołowiną
Tamagodon (玉子丼)
Tamagodon składa się z podawanej na ryżu jajecznicy zmieszanej ze słodkim sosem. Jajko i cebula są gotowane razem w bulionie na bazie dashi i sosu sojowego, a następnie podawane na wierzchu gotowanego na parze ryżu. To wegetariańska odmiana dania Oyakodon.
Kliknij po przepis: Tamagodon (玉子丼) – wegetariańska wersja dania Oyakodon (親子丼)
Katsudon (カツ丼)
Katsudon składa się z chrupiących panierowanych kotletów wieprzowych smażonych w głębokim tłuszczu (tonkatsu) i cebuli, które są gotowane na wolnym ogniu i łączone w ubitym jajku. W Japonii występują pewne różnice regionalne.
Sōsukatsudon (ソースカツ丼) to odmiana dania katsudon, która zamiast jajka zawiera pokrojoną kapustę i charakterystyczny sos.
Tenshindon lub Tenshin-han (天津 丼 / 天津 飯) to chińsko-japońska specjalność, składająca się z omletu z kraba na ryżu; nazwa tego dania pochodzi od miasta Tianjin.
Karēdon (カレー丼) składa się z zagęszczonej dashi o smaku curry na ryżu. Pochodzi z curry udon lub curry nanban (danie z soba). Sprzedawane w restauracjach soba / udon.
Hokkaidon (北海丼) składa się z cienko pokrojonego surowego łososia na ryżu.
Negitorodon (ネギトロ丼) składa się z pokrojonego w kostkę toro (tłustego tuńczyka) i negi (dymki) na ryżu.
Ikuradon (いくら丼) to ikura (ikra łososia) przyprawiana na ryżu.
Chūkadon (中華 丼, dosłownie „chińska miska ryżu”) składa się z miski ryżu z smażonymi warzywami, cebulą, grzybami i cienkimi kawałkami mięsa na wierzchu. To danie jest często sprzedawane w niedrogich chińskich restauracjach w Japonii.
