Chociaż obecnie Japonia słynie z wysokiej jakości wołowiny wagyū (和牛), wykorzystanie bydła jako żywności jest stosunkowo nową koncepcją. Sięga ona drugiej połowy XIX wieku, kiedy to kraj otworzył się na handel zagraniczny. Jednym z pierwszych miejsc, w których przyjmowano obcokrajowców, było Tokio, gdzie też po raz pierwszy zaczęto przygotowywać gyudon (牛丼). Jak sama nazwa wskazuje jest to danie podawane w formie donburi, czyli główne składniki (w tym wypadku oczywiście wołowina) serwowane są na misce gorącego ryży. Gyū (牛) oznacza wołowinę, natomiast don (丼) czy też donburi to ogólna nazwa potraw podawanych na misce ryżu.
Krótka historia dania gyudon:
Podobnie jak w przypadku większości nowych składników, które trafiają do kultury kulinarnej, wołowina była początkowo wykorzystywana w Japonii w formie jednogarnkowego dania, tzw. nabe (鍋), w którym cienkie plastry wołowiny gotuje się w garnku z warzywami. Nowe danie stało się znane jako gyunabé (牛鍋) i było prekursorem współczesnego dania gyudon. W drugiej połowie XIX wieku przedsiębiorczy sprzedawcy zaczęli sprzedawać gyunabe na misce ryżu (donburi 丼) jako rodzaj fast foodów. W ten sposób powstał gyudon. Do historii przeszło nazwisko jednego z nich – pochodzącego z miasta Yoshino niedaleko Osaki Eikichi Matsudy. Otworzył mały stragan na targu rybnym Nihonbashi w 1899 roku, sprzedając danie które stało się wzorcem dla dzisiejszego dania gyudon. Po zniszczeniu targu Nihonbashi podczas Wielkiego Trzęsienia Ziemi Kanto, Matsuda przeniósł Yoshinoyę na nowy rynek w Tsukiji w 1926 roku. Gyudon pozostał specjalnością Tokio aż do połowy XX wieku, kiedy Yoshinoya (吉野家), zaczął ekspansję poza Tokio. Dzięki tej największej obecnie sieci restauracji serwującej gyudon, danie to zdobyło uznanie smakoszy z całego świata. Obecnie Yoshinoya, Sukiya i Masuya to najbardziej znane sieciówki w Japonii serwujące gyudon.
Sposoby podania gyudonu:
Główne składniki potrawy to cienko krojona wołowina oraz cebula, podawane na misce ryżu. Istnieje wiele różnych wersji tej potrawy, niektórzy dodają jajko do sosu, lub na wierzch dania. W sklepach jajka są dodatkiem do menu. Dodatkowo gyudon dekorowany jest marynowanym czerwonym imbirem, który nadaje potrawie wyrazistego, orzeźwiającego smaku. Warto doprawić danie pikantną mieszanką przypraw shichimi togarashi („siedem przypraw”). Gyudon podawany jest prawie zawsze z zupą miso (dowolnego rodzaju). Świetny dodatek do gyudonu i dobry sposób na zwiększenie objętości potrawy bez dodawania większej ilości mięsa, a także „odchudzenie” dania jest dodanie makaronu shirataki. Ze względu na wyjątkowo niską ilośc kalorii, dodanie go jest doskonałym pomysłem dla osób dbających o linię. Mimo, że nie posiada on wyrazistego smaku, jego charakterystyczna tekstura z pewnością urozmaici danie.
Gyudon (牛丼) – ryż z wołowiną na słodko
Składaniki (4 porcje):
- 300 gram cienko pokrojonej wołowiny najlepiej antrykot)
- 2 cebule
- 4 jajka onsen tamago
Sos:
- 2 szklanki bulionu dashi
- 1 łyżka sake
- 2 łyżki mirinu
- 1 łyżki cukru (najlepiej trzcinowego), można dodać trochę więcej, wedle uznania
- 2 łyżki sosu sojowego
Do dekoracji (opcjonalnie):
- sezam
- szczypiorek
- 2 łyżki marynowanego czerwonego imbiru
Przygotowanie:
- Jeśli nie możesz dostać cienko pokrojonej wołowiny w lokalnym sklepie spożywczym lub u rzeźnika, włóż do zamrażarki na ok. 2 godziny blok świeżej wołowiny, po wyjęciu pokrój w cieniutkie plasterki. Po pokrojeniu, jeśli kawałek jest za duży, przeciąć go na pół.
- Pokrój cebulę w piórka.
- Przygotuj wywar dashi według mojego przepisu.
- Przygotuj sos: na lekką rozgrzaną patelnię wlej pół szklanki wywaru dashi, sos sojowy, sake, mirin, dodaj cukier, wymieszaj składniki i doprowadź do wrzenia.
- Do sosu dodaj cebulę i podduś ją pod przykryciem do momentu, aż zmięknie.
- Dodaj wołowinę i gotuj, aż mięso straci czerwonawy odcień.
- Jeśli wykorzystujesz makaron shirataki, jest to odpowiedni moment, by go dodać.
- Przygotuj lekko podgotowanym jajka onsen tamago według mojego przepisu.
- Serwuj jako donburi – danie podane na misce ryżu. Udekoruj drobno pokrojonym szczypiorkiem, marynowanym imbirem.
- Jeśli chcesz, posyp potrawę przyprawą shichimi togarashi.
Wypróbuj inne dania w formie donburi:
- Donburi (丼) – różnorodne przysmaki na misce ryżu
- Oyakodon (親子丼) – „rodzic i dziecko”, czyli kurczak z jajkiem
- Mapo Tofu (麻婆豆腐) – syczuańskie smaki na japońskim stole
- Butadon (豚丼) – donburi z wieprzowiną i pastą gochujang
- Tamagodon (玉子丼) – wegetariańska wersja dania Oyakodon (親子丼)
- Sanshoku Soboro Don (三色そぼろ丼) – trójkolorowe donburi z wołowiną
Wertuję tutejsze przepisy tam i z powrotem. Nareszcie znalazłam miejsce, gdzie opisany jest prosty sposób przyrządzenia lata temu ukochanych przeze mnie pyszności 😍😍😍.
Mam nadzieję, że pojawi się też przepis na sukiyaki i okonomiyaki 😋…
Dziękuję i pozdrawiam 🙂.
Bardzo się cieszę, że przepisy Cię zainspirowały, życzę smacznego! Najlepsze sukiyaki jadłam u japońskiej rodziny, u której mieszkałam w Kioto. Będę musiała podpytać o dokładny przepis. Okonomiyaki także zapisuję na listę planowanych postów. Pozdrawiam serdecznie:)