Siódmy stycznia to w Japonii święto Jinjitsu (人日), co dosłownie oznacza „dzień człowieka”. Według legendy bogini Nüwa (女媧) tego właśnie dnia stworzyła człowieka. W XIX wieku siódmego stycznia przestępcom łagodzono wyroki, a egzekucje zostały opóźnione. Dziś Jinjitsu jest raczej uważane za część obchodów Nowego Roku, a nie za osobną uroczystość. Dzień ten znany jest w Japonii również jako Nanakusa no Sekku, czyli festiwal siedmiu ziół.
Nanakusa Gayu (七草粥)
Co roku siódmego stycznia w ramach obchodów Nanakusa no Sekku, w domach Japończyków kultywowana jest wyjątkowa tradycja spożywania nanakusu gayu (七草粥) co po japońsku oznacza „kleik z siedmiu ziół”. Zwyczaj ten nie jest praktykowany tak powszechnie jak dawniej, jednak miałam szczęście spróbować tego dania kiedy mieszkałam u japońskiej rodziny w Kioto. Danie to przypomina kleik ryżowy, składający się ryżu i wody (ewentualnie wzwaru dashi) i ziół. Zioła przed dodaniem są lekko blanszowane, a następnie drobno siekane, dodaje się je do zupy ryżowej pod koniec gotowania.
Krótka historia obchodów tradycji Nanakusa no Sekku
Siódmy dzień pierwszego miesiąca był ważnym japońskim świętem od czasów starożytnych. Ponieważ o tej porze roku jest mało zieleni, młode zielone zioła nadają kolor na stół, a ich spożywanie odpowiada duchowi Nowego Roku. Istnieje również teoria, że ten lekkostrawny posiłek jest swego rodzaju dietą, która ma przynieść ulgę dla żołądka po noworocznej uczcie. Spożywanie tego dania ma również znaczenie symboliczne — ma ono chronić Japończyków przed siedmioma chorobami oraz odpędzać zło przez cały rok. Zgodnie z tradycją, zioła powinno się przygotować już dzień wcześniej – wieczorem 6 stycznia. Według tradycji przy siekaniu ziół powinno się bowiem śpiewać piosenkę „Zanim ptaki z Kontynentu przylecą do Japonii, zbierzmy nanakusa”.
Jakie warzywa wykorzystuje się w Nanakusa Gayu
Dawniej składniki do przygotowania tego dania mogły się nieco różnić w zależności od dostępności w danym regionie. Jednak obecnie na początku stycznia, tuż przed obchodami Nanakusa no Sekku, w supermarketach w całej Japonii znaleźć można gotowe zapakowane zestawy siedmiu ziół oraz, co ciekawe, również warzyw. Są to:
seri (芹) kropidło jawajskie, inaczej „chiński seler”
nazuna (薺) tasznik pospolity
gogyo (御形) szarota)
hakobera (繁縷) gwiazdnica
hotokenoza (仏の座) jasnota różowa
suzuna (菘) rzepa, obecnie warzywo to nazywa się kabu (蕪)
suzushiro (蘿蔔) rzodkiew, obecnie warzywo to nazywa się daikon (大根)
Gosekku (五節句), czyli japońskie Pięć Świąt
W Japonii kultywowany jest zwyczaj obchodzenia tzw. Pięciu Świąt (gosekku, 五節句), są to święta sezonowe, obchodzone o różnych porach roku, zostały przejęte z Chin:
7 stycznia: Jinjitsu (人日) – Dzień Człowieka, znany również jako Nanakusa no Sekku (festiwal siedmiu ziół)
3 marca: Hinamatsuri (雛祭り) – Dzień Dziewcząt,
5 maja: Kodomo no hi (こどもの日) – Dzień Chłopców,
7 lipca: Tanabata lub Shichiseki (七夕) – Festiwal Gwiazd,
9 września: kiku no sekku (菊の節供) – Festiwal Chryzantem.
