Gomoku gohan (五目ご飯) to propozycja dania jednogarnkowego, do którego można użyć wielu różnorodnych składników. Podstawą potrawy jest ryż, a pozostałe składniki można dobrać w zależności od upodobań i ich dostępności. Moja propozycja przedstawia danie zawierające – oczywiście poza ryżem – tuńczyka, marchewkę, kukurydzę, grzyby shiitake i algi hijiki. Jednym z powodów, dla których ten posiłek jest popularny w Japonii, jest łatwość wykonania i brak koniczności posiadania skomplikowanego sprzętu. Przyda się jedynie ryżowar, ale danie można również wykonać w garnku z grubym dnem.
Jedno danie, wiele nazw
Gomoku gohan (五目ご飯) oznacza 5 elementów ryżu. „Go” (五) to pięć (liczba „5”), a „Gomoku” (五目) to 5 elementów. W tym kontekście oznacza to więc 5 składników (nie licząc ryżu i przypraw). Ogólna nazwa ryżu gotowanego z warzywami i/lub mięsem czy owocami moża to takkomi gohan (炊き込みご飯). Danie z tego przepisu to więc także rodzaj takikomi gohan. W regionie Kansai (zachodni region Japonii obejmujący Kioto i Osakę) jest również nazywane kayaku gohan (かやくご飯).
Sezonowo i regionalnie
Istnieje wiele odmian dania gomoku gohan. Często w skład posiłku oprócz warzyw wchodzi mięso i owoce morza. Gomoku gohan pozwala na wykorzystanie różnych sezonowych składników w jednej misce. W Japonii wiosną do potrawy chętnie dodaje się pędy bambusa, latem ziely groszek lub świeżą solę. Jesienią potrawę można urozmaicić różnego rodzaju grzybami czy kasztanami, natomiast zimą ciekawym wyborem będą ostrygi. Wielu kucharzy woli używać lokalnych specjałów jako składników, aby posiłek był wyjątkowy w ich okolicy.
Popularne składniki
Nie przejmuj się, jeśli akurat nie posiadasz dokładnie tych samych składników, które podaję w przepisie. Dodatki w tym daniu można zestawiać w dowolny sposób. Popularny wybór to między innymi: Pędy bambusa, cienkie plasterki wołowiny, kawałki kurczaka, tuńczyk (z puszki), cebulka, marchewka, groszek, kukurydza, aburaage (smażone tofu) różne rodzaje grzybów (w Japonii są to często grzyby shiitake, maitake, matsutake czy shimeji), algi hijiki, słodkie ziemniaki czy małże.
Gomoku gohan (五目ご飯) – jednogarnkowe danie z ryżem i pięcioma składnikami
Składniki (4 porcje):
- 2 kubki do gotowania ryżu (krótkoziarnistego)*
- 1 puszka tuńczyka
- 1/3 szklanki kukurydzy
- 3 suszone shiitake
- 1 marchewka
- 2 łyżka wodorostów hijiki
- 2 łyżki sosu sojowego
- sól dla smaku
- wywar dashi
*2 kubki do gotowania ryżu niegotowany japoński ryż krótkoziarnisty (2 kubki do gotowania ryżu (180 ml x 2 = 360 ml) dają w przybliżeniu 4 porcje
Przygotowanie:
- Odmierz, opłucz i namocz ryż przez 30 minut.
- Suszone grzyby shiitake namocz w połwie szklanki ciepłej wody (co najmniej 5 minut).
- Jeśli używasz wodorostów hijiki, namocz je (około 5 minut).
- W międzyczasie obierz marchewkę i na małe kawałki.
- Wyjmij z wody grzyby shiitake (zachowaj wodę!) i pokrój na małe kawałki, usuwając twardą część łodygi.
- Odcedź hijiki i wylej wodę.
- Po około 30 minutach odcedź ryż. Dodaj marchewkę, (odsączone) kawałki tuńczyka, kukurydzę, shiitake i hijiki.
- Do wody, w której moczyły się grzyby shiitake dodaj sos sojowy, wymieszaj i wlej całość do garnka z ryżem. Dopełnij płyn do drugiej kreski w rice cookerze, użyj do tego dashi lub ewentualnie wody.
- Zamknij pokrywę i naciśnij start! Gdy ryż się ugotuje, zamieszaj go łopatką do ryżu i podawaj!
Porady:
- Istnieje opcja wegańska dla dashi, które można zrobić z kombu lub shiitake. Osobiście używam do tego dania kombu dashi oraz wody, która pozostała z moczenia shiitake.
- Według zasady przy gotowaniem gomoku gohan na ryżu powinno się ułożyć składniki w kolejności od najcięższych do najlżejszych. W tym przypadku na dole będzie marchewka i tuńczyk, a na samej górze hijiki.
- Gomoku gohan można podawać zarówno na ciepło, jak i na zimno.
- Danie powinno zawierać objętościowo zdecydowaną większość ryżu, w porównaniu do składników (w proporcjach około 80% ryżu i 20% innych składników), dlatego też nie przesadzaj z ilością dodawanych składników.
- Po ułożeniu składników nie wolno ich mieszać, dopóki nie zostaną ugotowane. Dopiero po ugotowaniu zamieszaj warstwy.
