Takikomi gohan (炊き込みご飯) to japońskie danie z ryżu doprawione dashi i sosem sojowym, czasem sake i mirinem. Składniki takkomi gohan, jak warzywa, mięso czy ryby są gotowane razem z ryżem. Dodatki różnią się w zależności od dostępności sezonowych warzyw i ryb. Ponieważ to danie zawiera wiele wartości odżywczych, niektórzy spożywają je nawet w celach dietetycznych. Jednym z powodów, dla których to danie jest popularne w Japonii, jest to, że jest łatwe w wykonaniu i nie wymaga skomplikowanego sprzętu do przygotowania. Przyda się jedynie ryżowar, takikomi gohan można przygotować również w zwykłym garnku z grubym dnem.
Krótka historia dania Takikomi gohan
Takikomi gohan powstał w okresie Nara (710–784). W tym czasie Japończycy mieli trudności ze zbiorem ryżu, więc przygotowując posiłki mieszali ryż z prosem, aby zwiększyć ilość porcji. Wtedy to właśnie powstała wczesna forma dnia takikomi gohan, zwana katameshi. W okresie Muromachi (około 1336–1573) katemeshi stało się popularne w Japonii, dlatego dlatego te chętnie przygotowywano podobne danie, które nazwano kawarimeshi. Zasada przygotowania obu potraw jest taka sama, jednak różnica między nimi polega na tym, że w kawarimeshi używa się wysokiej jakości składników, takich jak jęczmień, fasola i warzywa.
Sezonowo i regionalnie
Istnieje wiele odmian dania takikomi gohan. Często w skład posiłku oprócz warzyw wchodzi mięso i owoce morza czy też smażone tofu. Takikomi gohan pozwala na wykorzystanie różnych sezonowych składników w jednej misce. W Japonii wiosną do potrawy chętnie dodaje się pędy bambusa, latem ziely groszek lub świeżą solę. Jesienią potrawę można urozmaicić różnego rodzaju grzybami czy kasztanami, natomiast zimą ciekawym wyborem będą ostrygi. Wielu kucharzy woli używać lokalnych specjałów jako składników, aby posiłek był wyjątkowy w ich okolicy.
Popularne składniki
Nie przejmuj się, jeśli akurat nie posiadasz dokładnie tych samych składników, które podaję w przepisie. Dodatki w tym daniu można zestawiać w dowolny sposób. Popularny wybór to między innymi: Pędy bambusa, cienkie plasterki wołowiny, kawałki kurczaka, tuńczyk (z puszki), cebulka (szalotka, szczypiorek), marchewka, groszek, kukurydza, aburaage (smażone tofu) różne rodzaje grzybów (w Japonii są to często grzyby shiitake, maitake, matsutake czy shimeji), algi hijiki, słodkie ziemniaki czy małże.
Takikomi Gohan (炊き込みご飯) – jednogarnkowe danie z ryżem
Składniki (4 porcje):
- 300g ryżu krótkoziarnistego (2 miarki w ryżowarze)*
- 3 suszone shiitake
- 1 marchewka
- 2 szalotki
- 2 łyżki sosu sojowego
- wywar dashi
- sól, pieprz
**2 kubki 2 kubki do gotowania ryżu (150g x 2 = 300g) dają w przybliżeniu 4 porcje
Przygotowanie:
- Odmierz, opłucz i namocz ryż przez 30 minut.
- Suszone grzyby shiitake namocz w pół szklanki ciepłej wody (co najmniej 5 minut).
- W międzyczasie pokrój marchewkę w słupki, pokrój szalotkę oraz smażone tofu.
- Wyjmij z wody grzyby shiitake (zachowaj wodę!) i pokrój na małe kawałki, usuwając twardą część.
- Po około 30 minutach odcedź ryż. Na warstwie ryżu ułóż marchewkę, szalotkę, tofu i shiitake.
- Do wody, w której moczyły się grzyby shiitake dodaj sos sojowy, wymieszaj i wlej całość do garnka z ryżem. Dopełnij płyn do drugiej kreski w ryżowarze, użyj do tego dashi lub ewentualnie wody.
- Zamknij pokrywę i naciśnij start! Gdy ryż się ugotuje, zamieszaj go łopatką do ryżu i podawaj!
Porady:
- Istnieje opcja wegańska dla dashi, które można zrobić z kombu lub shiitake. Osobiście używam do tego dania kombu dashi oraz wody, która pozostała z moczenia shiitake.
- Według zasady przy gotowaniem takikomi gohan na ryżu powinno się ułożyć składniki w kolejności od najcięższych do najlżejszych. W tym przypadku na dole będzie marchewka, a wyżej szalotka, tofu i shiitake.
- Takikomi gohan można podawać zarówno na ciepło, jak i na zimno.
- Danie powinno zawierać objętościowo zdecydowaną większość ryżu, w porównaniu do składników (w proporcjach około 80% ryżu i 20% innych składników), dlatego też nie przesadzaj z ilością dodawanych składników.
- Po ułożeniu składników nie wolno ich mieszać, dopóki nie zostaną ugotowane. Dopiero po ugotowaniu zamieszaj warstwy.
